Inleiding

Het bijzonder dichte waterwegennetwerk, zowel in Vlaanderen als in de ons omringende regio’s, biedt tal van mogelijkheden voor logistieke innovatie. De afgelopen jaren werd in Vlaanderen sterk geïnvesteerd in de aanleg van kaaimuren via PPS-constructies alsook in de noodzakelijke aanpassingen van bruggen en sluizen. Omdat veel bedrijven niet over de nodige infrastructuur en apparatuur beschikken voor de afhandeling van containers, blijven de opportuniteiten voor containervervoer met de binnenvaart evenwel groot. Het containerkraanschip is een eenvoudig maar innovatief concept dat hiervoor een oplossing biedt.

Een innovatief Concept
In 2006 werd in Nederland het containerkraanschip ‘Mercurius Amsterdam’ in de vaart gebracht. Het schip is een zelfladend en –lossend binnenvaartschip dat is uitgerust met een containerkraan waardoor het autonoom containers kan laden en lossen.

Met logistieke voordelen
De ontwikkeling van een kraanschip biedt de oplossing om containertransport via de binnenwateren op een milieuvriendelijke, kostengunstige, snelle en efficiënte wijze te realiseren. Het containerkraanschip biedt aan bedrijven de mogelijkheid om goederenstromen te consolideren en te vervoeren met de binnenvaart, zonder grote investeringen in los-/laadapparatuur en -infrastructuur. Vooral voor bedrijven met een beperkt containervolume is dit van belang. De kraan van het containerkraanschip kan feilloos de containers overbrengen van het schip op chassis of op de kade. Tevens kan het concept oplossingen bieden voor interne logistieke problemen door bijvoorbeeld een verhoogde flexibiliteit bij het stuffen en strippen van containers. De betrouwbaarheid is eveneens zeer hoog daar het containerkraanschip niet onderhevig is aan congestie op de weg. Daarenboven kan het laden en lossen ook buiten de werkuren gebeuren aangezien het schip ook ’s avonds en ’s nachts werkt.

Dat de innovatieve ambities van Vlaanderen in de binnenvaart waarmaakt
De evaluatie van het concept in Nederland is ruim 3 jaar na implementatie zeer positief. Dit heeft ‘Waterwegen en Zeekanaal NV’ en ‘nv De Scheepvaart’ ertoe aangezet om de haalbaarheid van het concept in Vlaanderen te bestuderen. In een eerste fase werd een beperkte haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de marktpotentie van een containerkraanschip in Vlaanderen. Het uitgangspunt hierbij luidde dat het schip het evenwicht moet bewaren tussen een hoog marktbereik (wat inhoudt dat het ook op kleinere kanalen en waterwegen moet kunnen ingezet worden), maar ook voldoende capaciteit moet hebben om de markt op een rendabele manier te kunnen bedienen en om schaalvoordelen te kunnen bieden. Hiervoor werd uitgegaan van een schip met een laadvermogen van 1.350 ton, wat overeenkomt met een laadcapaciteit van 48 TEU (bij 2 lagen containers), 72 TEU (bij 3 lagen containers) of 96 TEU (bij 4 lagen containers). Een dergelijk schip heeft een vaarbereik van ruim 50% van de Vlaamse bevaarbare binnenwateren.

En bedrijfseconomische winsten biedt
Uit de resultaten van de haalbaarheidsstudie is gebleken dat de belangstelling voor en de nood aan een containerkraanschip in Vlaanderen groot is en dat de inzet ervan commercieel rendabel is. De uitwerking van concrete business cases en van een kosten-baten analyse heeft aangetoond dat het kraanschip, naast tal van maatschappelijke voordelen, ook vanuit bedrijfseconomisch standpunt een substantieel kostenvoordeel biedt. Op basis van deze gunstige resultaten werd op 27 mei 2008 een demonstratie gegeven met het Nederlandse containerkraanschip op het Albertkanaal te Lanaken.

In een ambitieus organisatorisch kader
De Vlaamse waterwegbeheerders ‘Waterwegen en Zeekanaal NV’ en ‘nv De Scheepvaart’ en de Nederlandse ‘Mercurius Scheepvaart Group’, die het Nederlandse containerkraanschip in de vaart heeft gebracht, hebben beslist om een uitgebreide markstudie uit te voeren. Indien uit deze marktstudie (die momenteel uitgevoerd wordt door Buck Consultants International) blijkt dat er voldoende concrete ladingsstromen geïdentificeerd kunnen worden met ‘kraanschippotentie’, dan kan het Vlaamse containerkraanschip vanaf begin 2012 (en zelfs vroeger) op de Vlaamse binnenwateren ingezet worden. Dit schip zal 24u / 24u geëxploiteerd worden gedurende 6 dagen per week en 50 weken per jaar. In afwachting hiervan kan het huidige Nederlandse kraanschip reeds in Vlaanderen ingezet worden. Het succes in Nederland heeft er immers toe geleid dat daar in juni 2009 een tweede en groter containerkraanschip in de vaart werd genomen.