Scheldekaaien Antwerpen

De Scheldekaaien op de rechteroever van de Schelde in Antwerpen lopen van noord naar zuid langs het historisch centrum. Met de stormvloed van 1976 bleek de kaaimuur niet hoog genoeg om de stad te beschermen tegen stormtij, waarna de huidige betonnen waterkeringsmuur werd opgetrokken. Anno 2009 dringt een nieuwe verhoging zich op. De renovatie van de Scheldekaaien vormt het grootste Sigmaproject in stedelijke context.

Stad Antwerpen beschermen tegen overstromingen
De huidige waterkeringsmuur aan de Scheldekaaien biedt onvoldoende bescherming tegen het stijgende waterpeil. Daarnaast vertoont de historische kaaimuur stabiliteitsproblemen. Daarom verhoogt W&Z de waterkering met 90 cm tot op 9,25 m TAW en verhoogt en verstevigt zij de historische kaaimuur. Projectingenieur Koen Segher werkt aan dit project voor W&Z. Hij legt de veiligheidsdoelstellingen uit: “De aanpassing van de waterkering verkleint de kans op overstromingen drastisch. Bij de realisatie houden we rekening met een zeespiegelstijging tijdens de komende decennia. De ingrepen kaderen binnen het Sigmaplan: een slim en geïntegreerd plan dat iedereen die woont, werkt en leeft langs de Schelde en haar zijrivieren tegen overstromingen te beschermen.”

Multifunctionaliteit
De bijzondere plaats waar de waterkering te realiseren is, namelijk in grootstedelijk gebied, maakt dat bij uitstek een multifunctionele aanpak vereist is. Concreet betekent dit dat de waterkering en de stabilisatie van de kaaimuren ingepast worden in een renovatie van de kaaivlakte die deze plaats integreert in het stedelijke weefsel. Stad Antwerpen grijpt de noodzakelijke veiligheidsingrepen met andere woorden aan om de openbare ruimte opnieuw kwalitatief in te richten, zodat het er aangenaam verblijven is.

Eerste plannen voorgesteld
Een eerste draft van het zogenaamde Masterplan voor de Scheldekaaien kregen de Antwerpenaren te zien in maart 2009 op het symposium Dagen van de Kaaien. “Daar stelden we de eerste conceptversie van het plan voor. De mobiele oplossingen ontnemen de sinjoren niet zomaar het zicht op hun Schelde en zorgen toch voor een verhoging van de waterkering wanneer het nodig is”, aldus Koen Segher. De opmerkingen uit het symposium werden meegenomen bij de opmaak van de definitieve plannen voor 6,7 km Scheldekaaien.

In maart 2010 leverde het ontwerpteam Proap + Wit + D-Recta + Idroesse het masterplan voor de Scheldekaaien op. Het masterplan is een helikoptervisie, en een kader voor de uitvoering van de zeven verschillende deelprojecten. Het legt nog niet alle details vast, maar bepaalt wel de functies en grote lijnen van de toekomstige kaaien. Ondertussen keurden W&Z en stad Antwerpen het masterplan goed. Bovendien hecht Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Hilde Crevits als vertegenwoordiger van de Vlaamse Regering haar goedkeuring aan de plannen.

In december 2010 werd een principeovereenkomst tussen W&Z en de stad afgesloten. Dit betekent formeel het einde van de studiefase en de start van de voorbereidingen voor de concrete realisatie van de plannen op het terrein

Toekomstvisie

Definitief Masterplan
Om de werken beheersbaar te maken, deelt het Masterplan de Scheldekaaien op in zeven deelgebieden met meerdere deelprojecten. Koen Segher schetst kort wat er zal gebeuren: “De komende vijftien jaar voeren we dit masterplan uit. Voor W&Z is de veiligheidsfunctie hierin prioritair. De vernieuwing van de Scheldekaaien moet vooral de stad tegen wateroverlast beschermen.”

Geplande werken
Het eerste deelproject zal zich situeren op Sint-Andries en Zuid. “Deze locatie was altijd al een vrijhaven. De inrichtingsideeën voor deze zone blijven trouw aan de multifunctionele visie die het hele masterplan kenmerkt: een moderne invulling van dit niemandsland, van het terrain vague…” Dit jaar wordt een visie voor het deelgebied verder uitgewerkt en krijgen de plannen concreter vorm.

In september 2011 stelt het ontwerpteam het voorontwerp voor. W&Z start begin 2012 met de versteviging van de kaaimuur ter hoogte van Sint-Andries en Zuid. Ten vroegste in 2013 zal de effectieve heraanleg van het openbaar domein in deze zone starten.

Relevante links

www.sigmaplan.be - voor meer informatie over het Sigmaplan; een slim en geïntegreerd project dat Vlaanderen moet beschermen tegen overstromingen

www.onzekaaien.be - voor meer informatie over het project en de activiteiten in het kader van de heraanleg van de Scheldekaaien